به گزارش خبرنگار ایثار و شهادت باشگاه خبری فارس «توانا»، مسعود زریبافان رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران و معاون رئیس جمهور شب گذشته میهمان برنامه پارک ملت بود و نزدیک به یک ساعت به سوالات مجری برنامه پاسخ داد.

این دیدار که در فضایی آرام آغاز شد در انتهای برنامه با طرح پرسش‌های جدی درباره وضعیت خدمات‌رسانی به ایثارگران و مشکلات آنها کمی گرم‌تر و چالشی‌تر شد؛ و به نظر می‌رسید که در طول اجرای برنامه تماس‌های زیادی از سوی جامعه ایثارگری با برنامه پارک ملت گرفته می‌شد که مجری برنامه تأکید کرد اساس این برنامه بر این نیست که در مورد مسائل و مشکلات خاص ایثارگری و قوانین این حوزه صحبت شود و شاید نیاز به برنامه دیگری باشد.

نکته مهم آنکه در پایان زریبافان تأکید کرد بنیاد شهید و امور ایثارگران هر چه هم تلاش کند نمی‌تواند پاسخگوی نیاز و سپاسگذار جامعه معظم ایثارگری کشور باشد.

نخستین سؤال مجری برنامه درخصوص آمار شهدای انقلاب اسلامی بود که رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران تعداد این شهدا را 2700 نفر خواند و گفت: آمار دقیقی از جانبازان انقلاب اسلامی در دسترس نیست چون بسیاری از آنها در دوران دفاع مقدس در جبهه‌ها حضور داشتند و جانباز شدند و امروز احصای تعداد دقیق جانبازان انقلاب اسلامی بسیار دشوار است اما تخمین زده می‌شود که حدود 7 تا 8 هزار نفر باشند.

وی در خصوص تعداد کل شهدای کشور بیان داشت: 227 هزار شهید آمار شهدای دوران دفاع مقدس است. همچنین جانبازان بالای 25 درصد 250 هزار نفر و جانبازان زیر 25 درصد بیش از 350 هزار نفر هستند؛ در دوران دفاع مقدس حدود 44 هزار آزاده هم داریم.

زریبافان گفت: بنیاد شهید مفقودین و آن دسته از شهدایی که جسدشان بازنگشته را هم جزو شهدا محسوب می‌کند که این گروه نیز حدود 2 ـ 3 هزار نفر هستند. البته تفحص گروه زیادی از این شهدا به اتمام رسیده و تعداد زیادی باقی نمانده‌اند اما هر چه جلوتر می‌رویم کار جستجو سخت‌تر می‌شود.

مجری برنامه پارک ملت سؤال کرد چطور می‌شود که اینقدر از شهدای انقلاب اسلامی کم یاد می‌شود و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران در پاسخ بیان داشت: نه اینطور نیست؛ در مناسبت‌های مختلف از شهدای آن ایام خاص یا آن رویداد یاد می‌شود. ما فرقی میان شهدا قائل نیستیم و خانواده همه شهدا تحت پوشش بنیاد شهید هستند.

*قیدی برای محور بودن بنیاد شهید در ترویج فرهنگ ایثار و شهادت نداریم

زریبافان درباره خاطرات خود از حضور در دوران مبارزات انقلاب اسلامی اظهار داشت: من در آن ایام 22 ساله و دانشجوی سال آخر بودم و در تهران درس می‌خواندم؛ در تظاهرات و برنامه‌هایی که در تهران و حتی در شهرستان‌ها برگزار می‌شد شرکت می‌کردم و در جریان فضای کلی انقلاب بودم و روزهای 21 و 22 در تسخیر برخی مکان‌ها مانند کلانتری خیابان پنجم نیرو هوایی یا پادگان قصر فیروزه حضور داشتم.

وی درباره نحوه حضورش در مبازرات انقلاب بیان داشت: با توجه به اینکه دانشجو بودم در راهپیمایی‌ها و اغلب در ساماندهی و برنامه‌ریزی مراسمات شرکت می‌کردم و در نخستین راهپیمایی بعد از نماز عید فطر قیطریه نیز حضور داشتم. ما در رابطه با انقلاب از دیوار هم بالا می‌رفتیم.

زریبافان با ذکر خاطره‌ای بیان داشت: در آن دوران برخی گروه‌های چپ و انحرافی سعی داشتند انقلاب را به نفع خودشان مصادره کنند و در راهیپایی‌ها پلاکاردهایی می‌آورند. ما هم موظف بودیم مراقب فعالیت‌های این گروه‌ها باشیم و پارچه نوشته‌های گروه‌های چپ و انحرافی را از سطح مراسم جمع‌ می‌کردیم. در آن ایام به مناسبت چهلم شهدای انقلاب در نقاط مختلف کشور مراسم‌هایی برپا می‌شد که خود این مراسم‌ها جریاناتی را راه می انداخت و تعدادی شهید می‌شدند که همه اینها ناشی از فرهنگ ایثار و شهادت و عشق به مکتب عاشورا بود.

وی بیان داشت: وظیفه ما رسیدگی به خانواده شهداست این وظیفه براساس خطی است که امام خمینی ترسیم کردند؛ ایشان 6 ماه پیش از شروع جنگ فرمان تأسیس بنیاد شهید را صادر کردند تا فرهنگ ایثار و شهادت را ترویج دهد. طبیعی است که خدمات رسانی به خانواده شهدا و ایثارگران، تکریم‌ آنها و رسیدگی به آنها از وظایف این نهاد است. حضرت امام (ره) نیز در فرمان خود دستور دادند که نخبگان جامعه برای ترویج فرهنگ ایثار و شهادت و خدمات رسانی به ایثارگران با هم همفکری کنند.

شهیدی‌فر پرسید یعنی بنیاد شهید در این امر محور است؟ و زریبافان پاسخ داد: امام (ره) فرمودند که بنیاد شهید در این راستا از همه خدمات کشور استفاده کند.

شهیدی‌فر پرسید؛ آیا در این زمینه با سایر نهادهایی که در زمینه ترویج فرهنگ ایثار و شهادت فعالیت‌ می‌کنند موازی‌کاری صورت نمی‌گیرد؛ آیا بنیاد شهید در این زمینه محور است و جهت‌دهی کلی امور را بر عهده دارد که رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران گفت: نه در این زمینه هیچ قیدی نداریم؛ ما می‌گوییم هر نهادی که در این مورد علاقه‌مند است و می‌خواهد کارخیری انجام دهد بیاید. البته یکسری هماهنگی‌های کلی نیز با بنیاد شهید انجام می‌شود.

وی در خصوص جامعه آماری تحت پوشش بنیاد شهید گفت:‌ خانواده معظم شهدا شامل والدین، همسر و فرزندان شهدا، جانبازان و خانواده آنها و آزادگان و خانواده آنها تحت پوشش بنیاد شهید هستند که حدود 4 میلیون نفر می‌شوند. البته به این معنی نیست که ما همه کار برای آنها انجام می‌دهیم.

زریبافان با بیان اینکه رزمندگان تحت پوشش نیروهای مسلح قرار دارند، اظهار داشت: آمار دقیقی از رزمندگان نداریم اما به صورت تقریبی حدود 2 میلیون نفر در جنگ حضور داشتند.

*ساماندهی گلزار شهدا را منوط به رضایت خانواده شهدا کرده‌ایم

رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران در خصوص موضع این نهاد در بحث ساماندهی گلزار شهدا و تخریب‌هایی که طی اجرای این طرح در گلزارها اتفاق افتاد نیز بیان داشت: شهدا به تدریج در گلزارها تدفین شدند با هر سلیقه و شیوه خاصی؛ در برخی جاها خانواده شهدا علاقه‌مند بودند که گلزارها بازسازی و همسان‌سازی شوند و در برخی جاها این علاقه‌مندی وجود ندارد. ما سعی کرده‌ایم شرایط را مناسب‌سازی کنیم یعنی اگر مانع و سختی بر سر راه تردد خانواده شهدا وجود دارد برطرف کنیم.

زریبافان گفت: تلاش ما این است ساماندهی گلزار شهدا و تخریب کلی با رضایت خانواده شهدا انجام شود چون به هر حال برای هر تغییری باید ساختار فعلی را به هم بزنند.

وقتی شهیدی‌فر به برخی تخریب‌های گلزار شهدا مانند گلزار شهدای قزوین اشاره کرد،‌ رئیس بنیاد شهید پاسخ داد: برخی اتفاقاتی که رخ داد به دلیل عدم هماهنگی با نهادهای دیگر بود و اتفاقات پیش آمده مربوط به دفن‌شدگان قدیم است و به گلزارهای شهدای ما برنمی‌گردد.

شهید‌فر پرسید آیا تمهیداتی اندیشیده شده تا گلزارهای شهدا هیمنه و نشانه‌ ویژه‌ای در میان شهرها داشته باشند؟ زریبافان پاسخ داد: به هر حال گلزار شهدا زیارتگاه کسانی است که عاشق شهدا هستند و می‌خواهند محیط را مرتب و منظم ببینند. در اثر این ترددها گلزارها مستهلک شده و ممکن است سنگ قبری بشکند یا تابلو بالای سر مزار شهیدی بشکند به هر حال ما ساماندهی گلزار شهدا را منوط به رضایت خانواده شهدا کرده‌ایم و برای ما مهم رضایت خانواده‌هاست. اگر خانواده‌ها راضی نباشند به ساماندهی اکتفا می‌کنیم.

*حتی برای رئیس جمهور برای دیدار با خانواده شهدا برنامه ریزی شده

وی برپایی مراسم غبارروبی گلزار شهدا و دیدار با خانواده شهدای انقلاب را از برنامه‌های ویژه بنیاد شهید در برای پاسداشت یاد شهدای انقلاب اسلامی خواند! و افزود: برنامه دیدار با خانواده شهدا با حضور مسئولان کشور انجام می‌شود که برای همه مسئولان اعم از وزرا و حتی رئیس جمهور برنامه دیدار گذاشته شده است.

زریبافان در خصوص حداقل و حداکثر سن شهدای انقلاب اسلامی اظهار بی‌اطلاعی کرد.

رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران در خصوص برنامه بنیاد شهید برای جمع آوری یادگارها و آثار به جامانده از شهدا توضییح داد: تمام آثار شهدا شامل عکس، نوشته، لباس، فیلم و هر آنچه که قابل نگهداری باشد را آرشیو می‌کنیم تا برای آیندگان حفظ شود؛ به خصوص وصیتنامه شهدا که مدارک قوی و غنی هستند و در برخی وصایای شهدا مطالبی نوشته شده که شاید نوشتن آن برای یک فیلسوف سخت باشد.

مجری برنامه پرسید؛ آیا خودتان با خانواده شهدا نسبتی دارید؟ زریبافان گفت: برادر همسرم در جنگ شهید شده است.

رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران خاطرنشان کرد: در زمینه جمع‌آوری خاطرات و آثار به جامانده از شهدا تاکنون 7 و نیم میلیون سند جمع آوری شده که این کار هم برای خود ماست و هم برای آنهایی که می‌خواهند از این اسناد استفاده کنند.

وی بیان داشت: ما سعی می‌کنیم زیرساخت‌ها را مهیا کنیم؛ کار جمع‌آوری آثار و یادگارهای شهدا شاید تنها از عهده بنیاد بربیاید اما در زمینه انتشار کتاب یا تولید فیلم باید با کمک سازمان‌ها و دستگاه‌های دیگر باشد.

زریبافان اظهار داشت: بنیاد شهید در زمینه تنظیم و تدوین سوژه‌ها فعالیت می‌کند؛ ما گنجینه‌ای از شهدا ایجاد می‌کنیم تا نویسندگان و هنرمندان برای تولید اثر از آن استفاده کنند.

وی در این زمینه به تولید سریال شوق پرواز با کمک صدا و سیما اشاره کرد و گفت: متولی و تهیه کننده اصلی این فیلم بنیاد شهید و امور ایثارگران است اما صدا و سیما تولید و ساخت آن را برعهده گرفته است. فیلم شب حادثه (واقعه) هم یکی دیگر از این آثار است.

شهیدی‌فر از رئیس بنیاد شهید پرسید که به نظر شما مؤثرترین کار در این زمینه چیست و زریبافان پاسخ داد: فیلم مؤثرترین کار است چون مخاطب بیشتری را جذب می‌کند. و شوق پرواز این مسئله را نشان می‌دهد.

مجری برنامه پارک ملت در خصوص تکریم ایثارگران در جامعه گفت: حق این است کسی که در راه وطنش فداکاری کرده امروز محبوب‌ترین فرد جامعه خود باشد؛ بنیاد شهید برای اینکه در نزد افرادی که با ما همسویی اندیشه‌ای دارند یا حتی آنها که با نظام و اندیشه و اعتقاد ما همراه نیستند، چه کار کرده که شهدا محبوب‌ترین فرد جامعه خود باشند چه کرده است؟

رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران پاسخ داد: ‌مسلم است همه مردم به شهدا و خانواده شهدا احترام می‌گذارند و فضای کلی جامعه احترام به شهداست. آنها که به این مسئله نگاه اعتقادی دارند می‌گویند این شهید باعث به عزت و سربلندی رسیدن ما شده است و به شهید احترام می‌گذارند. آن دسته نیز که به این موضوع نگاه ملی دارند نیز می‌گویند این شهید برای دفاع از خاک وطن جان خود را فدا کرده و بنابراین او هم به شهید احترام می‌گذارد.

شهیدی‌فر تأکید کرد: بنابراین باید جوری فیلم بسازیم و بنویسیم که برای همه افراد جامعه و همه قشرها حتی آن افرادی که با ما همسو نیستند هم خوشایند باشد...

زریبافان گفت: بله؛ این وظیفه ما و به خصوص وظیفه رسانه‌هاست که این ایثارگری را نشان دهند. این کاری است که باید به صورت گسترده انجام شود. به خصوص توسط رسانه‌ها؛ رسانه‌ها به جای پرداختن به مشکلات خاص ایثارگری رشادت‌ها و ایثارگری‌ها را نشان دهند. چرا که بسیاری از افرادی که در جنگ حضور داشته و امروز جانباز هستند خدمات زیادی را با وضعیت جسمی خود به جامعه ارائه می‌دهند.

وی در خصوص طرح‌های خدمات‌رسانی به ایثارگران و طرح ماده 13 قانون آزادگان بیان داشت: باید ببینیم برای ایثارگران چه کار می‌شود کرد؛ یک کار این است که در مقابل کار بزرگی که ایثارگران کردند ما هم مقابله به مثل کنیم که جبران آن نشدنی است. کار دیگر این است که در مقابل کار بزرگ ایثارگران سپاسگذاری کنیم که در این زمینه نیز عاجزیم.

در نهایت باید برای خدمت بزرگ ایثارگران خدماتی به آنها ارائه دهیم که این نیز کار کوچکی است و ما حس شرمندگی و احساس کوچکی می‌کنیم چرا که برگرداندن جسم سالم به یک جانباز یا پدری به یک فرزند شهید کاری ناشدنی است.

زریبافان گفت: خوشبختانه بسیاری از قشر ایثارگری تمایلی به استفاده از این خدمات ندارند و از خیلی از سهمیه‌ها استفاده نمی‌کنند؛ قانون 40 درصد از سهمیه دانشگاه‌ها را به تحصیل فرزندان شاهد و ایثارگر اختصاص داده است اما در اوج استفاده از این سهمیه فقط یک و نیم درصد از آن استفاده شده و 38 و نیم درصد دیگر توسط اقشار دیگر مورد استفاده قرار می‌گیرد.

*برخی سازمان‌ها کوتاهی می‌کنند

وی در خصوص درمان ایثارگران و جانبازان خاطرنشان کرد: در بحث درمان بنیاد شهید هر خدماتی هم ارائه دهد جبران آن نقص عضو جانباز نمی‌شود. ما در حال حاضر 4 میلیون ایثارگر را تحت پوشش داریم که حدود 700 هزار نفرشان جانبازان به رسمیت شناخته شده بنیاد شهید و امور ایثارگران هستند. قانون اعلام کرده است که برای خدمات‌رسانی به ایثارگران از همه ظرفیت کشور استفاده کند. قانون برنامه سوم و چهارم و پنجم از سازمان‌ها خواسته که رزمندگان و ایثارگران خود را تحت پوشش قرار دهند اما در این زمینه کوتاهی می‌شود.

زریبافان بیان داشت: در سال گذشته بنیاد شهید حدود یک میلیون خانواده شهید و جانباز و ایثارگر را تحت پوشش بیمه تکمیلی قرار داده است. ما درصددیم دستگاه‌ها را متقاعد کنیم که در قبال ایثارگران مسئول باشند.

وی بار دیگر با انتقاد از رسانه‌ها گفت: رسانه‌ها گاهی به جای نشان دادن ایثارگری و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت به بیان برخی مسئل غیر ضروری و مشکلات خاص جامعه ایثارگری می‌پردازند که شهیدی‌فر گفت: اجازه دهید ما به عنوان نماینده مردم به وظیفه خود عمل کنیم.

زریبافان توضیح داد: در مورد یک جانباز باید هم موضوع رشادتش مطرح شود و هم مشکلاتش؛ اما برخی رسانه‌ها گاهی در مورد افرادی گزارشاتی تهیه می‌کنند که اصلاً در مورد جانباز بودن آن فرد در بنیاد شهید ابهام وجود دارد و قطعی نیست و گاهی می‌بینیم که این فرد اصلا در بنیاد شهید پرونده ندارد.

رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران بیان داشت: ما فردی را جانباز می‌دانیم که از ستاد اعزام کننده خود برگه داشته و مدارک بالینی مجروحیتش هم وجود داشته باشد و در نهایت مرجع مورد تأیید ما کمیسیون پزشکی بنیاد شهید و امور ایثارگران است. خیلی‌ها سن شان بالا رفته و مشکلات زندگی سختی‌ها و مسائلی را برای آنها پیش آورده اما ملاک بنیاد شهید برای خدمات به جانبازان مجروح شدن فرد در جنگ است.

*ابهامات ماده 13 آزادگان حل نشده است

شهیدی‌فر پرسید: آیا با نقص قانون یا کمبود بودجه هم مواجه هستند؟ زریبافان پاسخ داد: بله

مجری گفت: خب شما معاون رئیس جمهور هستید؛ می‌توانید لایحه بدهید. زریبافان با اشاره به قانون ماده 13 آزادگان گفت: در برخی قوانین ابهامات و مغایرت‌هایی وجود دارد. 25 سال پیش قانونی در باره آزادگان تصویب شد که یک سال پیش استفساریه ماده 13 این قانون در مجلس مطرح و تصویب شد. این ماده شامل حقوق آزادگان هم می‌شد اما ابهاماتی داشت که رئیس جمهور طی نامه‌ای از مجلس سؤال کرد ولی رئیس مجلس پاسخ آن را داد. در حالی که خود نمایندگان هم بعضی قضیه برایشان مبهم است.

زریبافان افزود: ما می‌دانیم این حق مسلم آزادگان است که اجرای آن 25 سال به تعویق افتاده؛ ‌اما قوانین کشور محدود است و اجرای کامل آن از توان کشور خارج است. قانون نیز مبهم است و در بودجه هم هیچ ردیفی برای این کار تعریف نشده و رقم آن هم طوری نیست که بشود یک دفعه ارائه شود اما ما از هیچ کوششی فروگذار نمی‌کنیم و خود من تاکنون 100 جلسه برای حل این موضوع گذاشته‌ام و باز هم تلاش می‌کنیم.

رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران اظهار داشت: بعضی از آزادگان اعلام کرده‌اند که توقعی برای دریافت این مطالبات ندارند ولی ما در صدد پیدا کردن راه حل هستیم. برای رفع ابهامات قصد نداریم دوباره موضوع را به مجلس ارجاع دهیم چون بیم آن می‌رود که قضیه پیچیده‌تر شود.

وی در پایان با بیان اینکه دولت‌های نهم و دهم بیشترین اهتمام را به موضوع ایثارگران داشته‌ است، گفت: در این سال‌ها بودجه بنیاد شهید و امور ایثارگران 5 برابر شده است و بودجه هیچ دستگاهی به این اندازه افزایش نداشته است اما همچنان کمبود داریم و نتوانسته است آنگونه که شایسته ایثارگران است کاری انجام دهیم.

زریبافان خاطرنشان کرد: بیش از 80 درصد خانواده شهدا هیچ مراجعه‌ای به بنیاد شهید ندارند و خیلی‌ها هستند که شاید اصلا آدرس بنیاد شهید را نمی‌دانند. ما در جمع 20 درصد مراجعه داریم که از این میان 15 تا 16 درصدشان مراجعات عادی است و حدود 3تا 5 درصد مشکلات حاد دارند که باز از این میان نیم درصد شامل افراد خاص می‌شود.

به گزارش توانا، علی‌رغم اینکه به گفته رئیس بنیاد شهید بودجه این نهاد طی دولت‌های نهم و دهم 5 برابر شده و مشکلات حاد و موارد خاص مطرح شده در بنیاد شهید کمتر از 5 درصد جامعه ایثارگری است اما سؤال اینجاست که آیا بنیاد شهید آنقدر در پاسخگویی به این مسائل جامعه هدف خود عاجز است که اظهارات و مشکلات جانبازان سر از رسانه‌ها در می‌آورد؛ اقدامی که به مزاج رئیس بنیاد اصلا خوش نمی‌آید!؟